LÃI SUẤT ÂM LÀ GÌ? - TẠI SAO CỤC DỰ TRỮ LIÊN BANG MỸ (FED) VẪN NÓI KHÔNG VỚI CHÍNH SÁCH NÀY?

Cập nhật: 30/03/2020 2.270 Lượt xem

Trong bài viết trước mình đã chứng minh cho các bạn thấy rằng việc FED cắt giảm lãi suất về mức 0% đã không đem đến những chuyển biến tích cực cho thị trường chứng khoán Mỹ nói riêng và toàn bộ nền kinh tế nói chung. Vậy câu hỏi được đặt ra là khi đã sử dụng đến con bài tẩy cuối cùng của mình là chính sách lãi suất 0% mà vẫn thất bại, liệu trong thời gian tới FED sẽ có những quyết định gì để cứu nền kinh tế Mỹ?

Đây là lúc chúng ta cùng xem xét đến phương án lãi suất âm. Chính sách này nghe qua thì có vẻ là vô lý, song đã được áp dụng tại nhiều nước châu Âu và Nhật Bản. Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đã không ít lần hối thúc FED đưa ra quyết định để lãi suất ở mức âm, nhất là trong bối cảnh kinh tế Mỹ đang trong chìm trong khủng hoảng. Vậy vì lý do gì mà FED vẫn lắc đầu với đề xuất này? Và tác động của lãi suất âm với thị trường tiền điện tử là như thế nào? 

Lãi suất âm là gì?

Lãi suất âm là một chính sách tiền tệ được sử dụng bởi các ngân hàng trung ương để chống lại hiện tượng giảm phát bằng cách giảm lãi suất để khuyến khích người tiêu dùng và doanh nghiệp vay nhiều hơn. Hiểu một cách đơn giản thì chính sách lãi suất âm có nghĩa người đi vay tiền sẽ được trả thêm 1 khoản tiền cho khoản vay đó, trong khi người gửi tiền tiết kiệm sẽ bị thu thêm phí.
 

Một điểm cần lưu ý là các ngân hàng trung ương chỉ có thể điều chỉnh mức lãi suất cho vay giữa các ngân hàng trong nước, tuy nhiên lãi suất này lại có mối liên hệ mật thiết với mức lãi suất mà người dân và các doanh nghiệp được vay. Về điều này các bạn có thể tìm hiểu thêm thông tin trong video số 337 của mình về ảnh hưởng của việc FED cắt giảm lãi suất đối với nền kinh tế.
 

Ý tưởng về lãi suất âm được đưa ra bởi Thuỵ Sỹ vào những năm 70 của thế kỷ 20 để giúp làm cân bằng tỷ giá nội tệ khi có một số lượng lớn nhà đầu tư nước ngoài đổ vốn vào đất nước này. Vào năm 2009, sau khi các biện pháp hỗ trợ kinh tế đều gặp thất bại thất bại, Thuỵ Điển và Đan Mạch là những quốc gia đưa ra ý tưởng về lãi suất âm để cứu nền kinh tế khỏi cuộc Đại suy thoái.
 

Sau hai quốc gia này, đến lượt Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) ban hành chính sách lãi suất âm vào năm 2014, và tiếp đó là Nhật Bản vào năm 2016. Hiện tại thì ECB vẫn đang duy trì chính sách lãi suất âm với mức lãi suất cho vay là -0,5% trong khi Nhật Bản ở mức thấp hơn là từ 0% đến -0,04%.

Ảnh hưởng của lãi suất âm đối với nền kinh tế

Những người ủng hộ chính sách lãi suất âm cho rằng chính sách này sẽ kích thích các ngân hàng cho vay nhiều hơn và ngược lại người dân và các doanh nghiệp cũng sẽ đi vay nhiều hơn. Lãi suất âm cũng sẽ tác động đến các loại lãi suất khác, chẳng hạn như khoản thế chấp vay bất động sản hoặc xe cộ… Khi mà mọi người có tiền, và các loại lãi suất đều thấp thì chúng ta sẽ có xu hướng chi tiêu nhiều hơn và dẫn đến kích cầu nền kinh tế. Lãi suất âm là một chính sách đi ngược với quy tắc thông thường của kinh tế học, nhưng lại được cho là có khả năng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế bằng cách kích cầu.
 

Và sự thật là nhờ việc áp dụng chính sách lãi suất âm, kết hợp với các chính sách hỗ trợ nền kinh tế khác mà các nước châu Âu đã vượt qua cuộc Đại suy thoái năm 2008. Một nghiên cứu do Trung tâm nghiên cứu chính sách kinh tế (CEPR) thực hiện vào năm 2019 chỉ ra rằng chính sách lãi suất âm không tác động lớn tới các khoản gửi ngân hàng tại châu Âu khi không có các cuộc rút tiền ồ ạt khỏi các ngân hàng, trong khi các nhà đầu tư và các công ty nhỏ lẽ là những người hưởng lợi nhất từ chính sách này. Chính sách lãi suất âm cũng đã có tác động kích thích tính thanh khoản của các thị trường tài chính tại châu Âu.
 

Bên cạnh việc làm giảm chi phí vay, tác động của các chính sách này đến thị trường ngoại hối còn lớn hơn nhiều. Khi một đất nước ban hành chính sách lãi suất âm sẽ làm giảm tỷ giá hối đoái của đồng tiền mà quốc gia đó lưu hành so với các đồng ngoại tệ. Định giá tiền tệ thấp hơn giúp thúc đẩy ngành xuất khẩu vì giá cả của các mặt hàng trở nên rẻ hơn đối với các nước khác. Đồng Euro đã chứng kiến sự tăng trưởng này khi tỷ giá hối đoái của nó với đồng đô la được cắt giảm kể từ năm 2014, sau khi chính sách lãi suất âm được ban hành.
 

Kể từ năm 2014 đến nay, thặng dư thương mại giữa EU – Mỹ lại tăng dần theo từng năm. Năm 2019 thặng dư của EU – Mỹ đang ở mức 152,6 tỷ euro (165,5 tỷ USD), tăng 11% so với năm 2018. Chính vì lý do này mà tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần gây áp lực yêu cầu FED ban hành chính sách lãi suât âm để đối chọi lại với các nước EU.

Vì sao FED nói “không” với chính sách lãi suất âm?

Trước những lợi thế kể trên thì chúng ta không bất ngờ khi tổng thống Trump liên tục hối thúc FED ban hành chính sách lãi suất âm. Đặc biệt sau khi việc giảm lãi suất xuống mức 0% của FED vào cuối tuần trước bị chứng tỏ là không có tác dụng, thì người ta lại đặt ra câu hỏi rằng liệu FED có cân nhắc về việc áp dụng chính sách lãi suất âm hay không. Bản thân FED cũng có những lập luận để bảo vệ cho quan điểm của mình rằng chính sách lãi suất âm chưa chắc đã có thể giúp nền kinh tế Mỹ tăng trưởng.
 

Các nhà kinh tế học vẫn đang tranh luận về hiệu quả của chính sách lãi suât âm, vì thực hiện nó đi ngược ngược hoàn toàn với logic thông thường mà mọi người đều quen thuộc. Các ngân hàng có thể chuyển chi phí lãi suất âm cho khách hàng của họ một cách miễn cưỡng vì làm như vậy có thể khuyến khích khách hàng rút tài sản ra khỏi ngân hàng, điều mà sẽ làm giảm lợi nhuận của các ngân hàng. Trong khi đó, những người Mỹ đang gửi tiền tiết kiệm tại các ngân hàng có thể sẽ quyết định rút tiền ra khỏi hệ thống tài chính để tránh việc bị thu phí, tuy nhiên có thể họ sẽ tích trữ khoản tiền đó tại nhà thay vì đưa vào lưu thông. Điều đó càng khiến tính thanh khoản của thị trường trở nên tồi tệ hơn.
 

Trong thực tế, tác động của lãi suất âm rất khó để định lượng do chính sách này chỉ được sử dụng một cách dè dặt. Chính sách này chỉ có thể giúp các ngân hàng trong khối EU thu về khoảng 2-3 tỷ EURO trong năm vừa rồi, con số này chỉ bằng 1% tổng lợi nhuận hàng năm của họ. Ngoài ra, tác động của nó đối với từng quốc gia cũng là không giống nhau. Trong khi các nền kinh tế lớn như Pháp và Đức có tính thanh khoản cao, thì các nền kinh tế nhỏ hơn trong liên minh châu Âu lại không có được điều đó. Chính sự khác biệt này đã tạo ra sự chia rẽ trong lòng châu Âu với chính sách này.
 

Trong khi đó tại Nhật Bản, việc ban hành chính sách lãi suất âm tỏ ra không có hiệu quả khi nó không thể ngăn cản những người cao tuổi tiếp tục gửi tiền tiết kiệm vào các ngân hàng trong khi các ngân hàng Nhật Bản thì phải tìm cách kiếm lợi bằng cách đầu tư vào các thị trường ở nước ngoài.
 

Ngoài ra, khi châu Âu ban hành chính sách lãi suất âm, các ngân hàng thương mại và nhà đầu tư đã tìm đến các ngân hàng ở Mỹ để gửi tiền. Do chênh lệch tỷ giá khiến cho các khoản đầu tư này thu về lợi nhuận đáng kể. Nếu như nước Mỹ cũng ban hành chính sách này thì lợi thế về tỷ giá hối đoái sẽ không còn nữa, tức là ngay cả ngành xuất khẩu Mỹ cũng sẽ không được hưởng lợi từ chính sách này. Nghiêm trọng hơn, việc các ngân hàng trung ương thi nhau thực hiện chính sách lãi suất âm có thể sẽ gây ra một cuộc chiến tranh tiền tệ mới, khi mà các nước liên tục phá giá đồng nội tệ. Một cuộc chiến tranh tiền tệ sẽ đem đến nhiều thiệt hại hơn là lợi ích đối với bất kỳ quốc gia nào. Chính sách lãi suất âm còn mang lại nhiều hệ quả xấu khác, chẳng hạn như hiện tượng bong bóng bất động sản, sự suy yếu của trái phiếu chính phủ hay hiện tượng giảm phát.
 

Chính vì vậy, chúng ta có thể coi chính sách lãi suât âm là con dao hai lưỡi có thể đưa nền kinh tế thoát ra khỏi khủng hoảng, nhưng cũng có thể làm cho nó trở nên tồi tệ hơn. Đó là lý do vì sao dù phải chịu nhiều áp lực từ phía tổng thống Donald Trump, song chủ tịch FED Jerome Powell vẫn một mực nói không với chính sách này.
 

Lãi suất âm có liên quan gì với Bitcoin?

Đây có lẽ là câu hỏi mà các bạn quan tâm nhất khi xem video này. Tác động lớn nhất của chính sách lãi suất âm là đánh thẳng vào túi tiền của những người đang gửi tiền tiết kiệm và buộc họ phải chuyển các khoản tiết kiệm đó thành các khoản đầu tư. Trong bối cảnh đó, người dân nếu không muốn bị mất tiền cho các khoản tiếp kiệm của mình, sẽ tìm đến các kênh đầu tư mới, và thị trường Crypto là một lựa chọn.
 

Kể từ sau cú giảm lịch sử thổi bay 50% giá trị vốn hoá ngày 12/3, thị trường Crypto nói chung và Bitcoin đang hồi phục lại. Những người không tin tưởng vào Bitcoin đã bán hết số coin mình đang nắm giữ để chuyển sang một kênh đầu tư khác, và bây giờ còn lại trên thị trường chính là các nhà đầu tư có niềm tin lớn vào các đồng tiền điện tử. Sự phục hồi của Bitcoin sẽ mang đến niềm tin cho những người có thể sẽ đầu tư vào thị trường này trong tương lai, nếu như FED ban hành chính sách lãi suất âm.  
 

Ngoài ra, một phần không nhỏ tiền đang được gửi tại các ngân hàng đến từ các khoản lương hưu, tiết kiệm cả đời của nhiều người. Việc ban hành chính sách lãi suất âm sẽ làm cho không ít người cảm thấy rằng chính phủ đang muốn đẩy thiệt hại về phía họ. Trong trường hợp đó, những người này sẽ muốn tìm đến các kênh đầu tư không bị phụ thuộc vào sự chi phối của bất kỳ chính phủ nào, để tránh điều tương tự sẽ lặp lại. Và thị trường Crypto là một câu trả lời hoàn hảo cho điều đó. Là một thị trường phi tập trung và minh bạch, không có một cá nhân hay tổ chức nào có thể dùng quyền lực chính trị để thao túng trên thì trường này.
 

Chính vì vậy, kể từ khi các nước châu Âu ban hành chính sách lãi suất âm vào năm 2014 cho đến nay, số lượng các nhà đầu tư Bitcoin tại Đức và Hà Lan đã có sự gia tăng đáng kể. Đây rõ ràng không phải một sự trùng hợp ngầu nhiên mà là một xu hướng mới tại các quốc gia đang đi theo con đường lãi suất âm. Chính vì vậy, trong trường hợp FED ban hành chính sách lãi suất âm tại Mỹ để cứu thị trường này khỏi suy thoái, thì đây sẽ là mảnh đất màu mỡ mới cho các nhà đầu tư Crypto.

Kết

Tất cả những điều trên chỉ là giả định, còn thực tế như thế nào chúng ta cần phải chờ đến những quyết định tiếp theo của FED. Ngay cả trong trường hợp nền kinh tế tiếp tục đi xuống, thì mình chắc chắn là chính phủ Mỹ cũng đã dự trù nhiều phương án khác nhau trước khi tính đến giải pháp lãi suất âm. Mặc dù vậy, đây là thời điểm thế giới cực kỳ biến động. Chỉ 1 tháng trước thôi không ai nghĩ rằng tình hình dịch COVID 19 lại nghiêm trọng đến vậy, thế nhưng chỉ sau 2 tuần, các nước châu Âu và Mỹ đã phải hứng chịu ảnh hưởng nặng nề của virus Corona trên nhiều phương diện. Chính vì vậy việc nước Mỹ ban hành chính sách lãi suất âm dù chỉ là giả thuyết, song không phải là không thể trở thành hiện thực trong tương lai.  

LÃI SUẤT ÂM LÀ GÌ? - TẠI SAO CỤC DỰ TRỮ LIÊN BANG MỸ (FED) VẪN NÓI KHÔNG VỚI CHÍNH SÁCH NÀY?
Chưa có đánh giá.